ULUSLARARASI PROLETARYANIN TARIHSEL GÖREVI
Enternasyonal, savaşı önlemek için, daima daha yoğun propagandası ve daima daha kararlı protestosuyla, çabalarını artıracaktır.
Kongre, bu amaçla, Uluslararası Sosyalist Büroyu, olayları artan bir dikkatle izlemek, ve ne olursa olsun, bütün ülkelerdeki proletarya partileri arasındaki haberleşme ve ilişkileri muhafaza etmekle görevlendirir.
Proletarya, şu anda, insanlığın bütün geleceğinin, kendisine bağlı olduğunun bilincine sahiptir, ve bütün kıyım, açlık ve kötülük yılgılarıyla tehdit altında bulunan halk çiçeğinin yokolmasını engellemek için bütün gücünü kullanacaktır.
Bütün ülkelerdeki proleterler ve sosyalistler, şu nazik anda, sesimizi duyurmamız ve [barış] isteğimizi her durumda, her yerde kesin olarak bildirmemiz için, kongre hepinize çağrıda bulunuyor.
Protestonuzu, parlamentoda, hep birden, bütün gücünüzle yükseltiniz; yığın gösteri ve eylemlerinde birleşiniz; proletarya örgütlenme ve gücünün size sağladığı bütün araçları kullanınız, öyle ki, hükümetler, barış için kararlı bir işçi sınıfının dikkatli ve etkili iradesini sürekli olarak karşılarında hissetsinler.
Böylece, kapitalist sömürü ve cinayet dünyasının karşısına, proleter barış ve halkların birliği dünyasının yığınlarını çıkartınız.

Revue Socialiste,
n° 336, Aralık 1912.

——————————————————————————–

AÇIKLAYICI NOTLAR

[1] Emperyalizm, Kapitalizmin En Yüksek Aşaması, 1916 yılının ilk yarısına kadar gider, Lenin, Berne’de oturduğu sırada 1915′ten beri emperyalizmle ilgili dünya yazınını incelemeye koyuldu; kitabını Ocak 1916′da yazmaya başladı. Sonra Zurich’e gitti, çalışmalarına orada, Kanton kitaplığında devam etti. Lenin’in yüzlerce kitaptan, dergiden, gazeteden, yabancı istatistik broşüründen çıkardığı bölümler, özetler, notlar, tablolar 40 sayfadan fazla tutmaktadır. Bütün bu dokümanlar Emperyalizm Üzerine Notlar (1939) adlı kitapta yayımlanmıştır.
Lenin, 19 Haziran (2 Temmuz) 1916′da çalışmasını bitirdi, müsveddeyi “Parus” [”Yelken”] yayınevine yolladı. Ancak bu yayınevine egemen olan bazı menşevikler, Kautsky’nin ve Rus menşeviklerinin (Martov ve başkaları) oportünist teorilerini sert bir biçimde eleştiren bölümleri kitaptan çıkarmışlardır. Lenin’in “gelişme” sözcüğü (kapitalizmin kapitalist emperyalizm haline gelişmesi) “dönüşüm” olarak, değiştirilmiş, (”ultra-emperyalizm” teorilerinin) “gerici niteliği” deyimi yerine “geri kalmış” deyimi konulmuştur. Bu kitap, Emperyalizm, Kapitalizmin Yeni Aşaması adı altında, 1917 başlarında, Petrograd’da “Parus” yayınları arasında çıkmıştır. Lenin Rusya’ya döndüğünde, 1917′de, kitaba bu önsözü yazdi. - 3.
[2] Bu önsöz, “Emperyalizm ve Kapitalizm” başlığı altında ilk kez, Ekim 1921′de L’Internationale Communiste dergisinin 18. Sayısında yayınlanmıştır. Lenin, hayattayken, kitap 1921 de Almanca, 1923′te Fransızca ve Ingilizce (tam değil) yayınlanmıştır. - 9.
[3] Antlaşma, 3 Mart 1918′de, Brest-Litovsk’ta, Sovyet Rusya ile Dörtlü ittifak güçleri (Almanya, Avusturya-Macaristan, Bulgaristan ve Türkiye) arasında imzalandı ve 15 Martta Dördüncü Olağanüstü Bütün Rusya Sovyetler Kongresince onaylandı. 13 Kasım 1918′de, Almanya’daki monarşist rejimi deviren devrimin ardından Bütün Rusya Merkez Yürütme Komitesi, bu gözü doymaz Brest-Litovsk antlaşmasıni tanımadı. - 12.
[4] Versailles Antlaşması — 1914-18 Birinci Dünya Savaşındaki yenilgisinden sonra, Almanya’nın, itilaf devletlerinin zoruyla kabul ettiği emperyalist bir antlaşma. 28 Haziran 1919′da Versailles’da imzalanmıştı. - 12.
[5] “Vilsonizm”, adını ABD cumhurbaşkanı (1913-21) Woodrow Wilson’dan almıştır. Wilson, yönetiminin ilk yılında, demagojik bir biçimde, yeni özgürlük dönemi diye adlandırdığı bir dizi yasa (müterakki gelir vergisi üzerine, tekellere karşı yasa ve diğerleri) çıkarmıştı. Lenin, onun, “Wilson’un ‘toplumsal barış’ı kurtaracağını, sömürülenlerle sömürenleri uzlaştıracağını, ve toplumsal reformlar getireceğini uman” darkafalıların ve pasifistlerin ilâhı olduğunu yazmıştı (Collected Works, c. 31, Moskova 1966, s. 223).
Wilson ve onun izleyicileri, ABD’nin emperyalist siyasetinin üzerini örtmek için tumturaklı sözler ettiler. Lenin, “Wilson’un idealize edilen demokratik cumhuriyetinin, uygulamada en azgın emperyalizmin, en utanmazca baskının ve zayıf ve küçük ulusların ezilmesinin bir biçimi olduğu ortaya çıkmıştır” diye yazmıştı (Collected Works, c. 28, Moskova 1965, s. 189).
Sovyet iktidarının ilk günlerinden başlayarak, Wilson, Sovyet Rusya’ya yabancı müdahalesini özendiren ve örgütleyenlerden biri oldu. Sovyet hükümetinin barışçı siyasetinin tüm ülkelerin halkarı üzerindeki yaygın etkisini engellemek için, Wilson, ABD’nin saldırgan siyaseti için bir örtü görevi yapacak olan Ondört Nokta “barış programı”nı öne sürdü. Amerika ve Avrupa’nın burjuva basını, Wilson’u sahte bir barış savaşçısı hâlesiyle kuşattılar. Ama Wilson’un ve “vilsoncular”ın küçük-burjuvaca tumturaklı sözlerinin ikiyüzlülüğü, kendi ülkelerindeki emek aleyhtarı gerici siyasetleriyle ve saldırgan dış politikalarıyla kısa sürede açığa çıktı. - 12.
[6] Lenin, Şubat 1919′da, sosyalist partilerin Berne’deki bir kongresinde kurulan Ikinci (Berne) Enternasyonali kastetmektedir. Bu Enternasyonal, Birinci Dünya Savaşı patlak verdiği zaman varlığı sona eren Ikinnci Enternasyonalin yerini almak üzere, Batı Avrupa sosyalist partilerinin liderleri tarafından kurulmuştu. Berne Enternasyonali uluslararasi burjuvazinin bir aracı idi. - 13.
[7] Bağımsız Alman Sosyal-Demokrat Partisi — 1917 Mayısında, Gotha’daki açılış kongresinde oluşturulan merkezci bir parti. Rusya’da Şubat burjuva demokratik devrimiyle yoğunlaşan devrimci şahlanışıyla bağlantılı olarak, Alman Sosyal-Demokrat Partisinin oportünist liderliği, sıradan üyelerin güvenini yitiriyordu. Halkın hoşnutsuzluğunu yenmek, onları devrimci savaşımdan ayırmak ve devrimci bir partinin kurulmasını önlemek için, merkezci liderler, yığınlar üzerindeki denetimlerini sürdürmelerini olanaklı kılacak bir parti yaratmak çabasına girdiler. Bağımsız Sosyal-Demokrat Parti böyle bir parti olacaktı. Bağımsızlar, merkezci lafebeliğinin örtüsü altında, sosyal-şovenistlerle “birlik” öğütlüyorlar ve sınıf savaşımından vazgeçilmesini istiyorlardı. Partinin çoğunluğu kautskici Emek Topluluğundan oluşuyordu.
Spartaküs grubu, bir an bu parti ile sıkı ilişkilere girmiş, ama örgütsel ve politik bağımsızlığını korumuş ve illegal çalışmaya ve yığınları merkezci liderlerin etkisinden kurtarmak için açtığı kampanyaya devam etmişti. 1918′de, Spartaküs Birliği, Bağımsızlardan uzaklaştı ve Alman Komünist Partisini kurdu.
Ekim 1920′de, Bağımsız Sosyal-Demokrat Parti, Halle’deki kongresinde bir bölünmeye uğradı. Aralık 1920′de, bu partinin önemli bir bölümü Alman Komünist Partisine katıldı. Sağ unsurlar ise eski Bağımsız Sosyal-Demokrat Parti adını koruyan ve bu ad altında 1922′ye değin varlığını sürdüren ayrı bir parti kurdular. - 14.
[8] Spartakistler — Birinci Dünya Savaşı sırasında kurulmuş olan “Spartak” birliğinin üyeleri. Çatışmanın ilk sıralarında solcu Almanların sosyal-demokrat olanları “International” grubunu kuruyorlar; bu grubun başlıca yöneticileri Karl Liebknecht, Rosa Luxemburg, Franz Mehring, Klara Zetkin’dir. Bu grup da aynı şekilde, “Spartak” adını taşır. Spartakistler, yığınlar arasında, Alman emperyalizminin fetih politikasını ve sosyal-demokrat liderlerin ihanetini göstererek, emperyalist savaşa karşı, devrim propagandası yapıyorlar. Ancak, spartakistlerin, Alman solcularının, en önemli teorik ve siyasal sorunlarda yarı-menşevik duruma düşmekten kurtulamadıkları da görülmektedir: bunlar, emperyalizmin yarı-menşevik teorisini savunuyorlar, bu deyimin marksist kavrayışı içinde ulusların kendi kaderlerini tayin etme haklarını (yani tam bir bağımsızlık içinde, bağımsız devletler kurarak yaşama haklarını) reddediyorlar; emperyalist dönemde, ulusal kurtuluş savaşlarının olanak dışı olduğunu ileri sürüyorlar; devrimci partinin bu konudaki rolünü görmezlikten geliyorlar; hareketin kendiliğindenliği önünde boyuneğiyorlar. Alman solunun düştüğü yanılgılar, Lenin tarafından “Junius’un Broşürü Üzerine”, “Emperyalist Ekonomizm ve Marksizmin Karikatürü Üzerine” başlıklı yazılarla eleştirilmiştir. 1917 yılında, spartakistler, bir merkez partisi olan “bağımsız” partiye katıldılar, ancak kendi örgütlerini de korudular. Almanya’da, 1918 Kasım devriminden sonra spartakistler “bağımsızlar”dan kopmuşlar, aynı yılın Aralık ayında, Alman Komünist Partisini kurmuşlardır. 14.
[9] “Versaycılar” — 1871 Paris Komününün en şiddetli düşmanları, Paris Komününün zaferinden sonra Versailles’a yerleşmiş olan Thiers başkanlığındaki Fransiz karşı-devrimci burjuva hükümetinin destekleyicileri, Paris Komününün bastırılması sırasında, komüncülere, işitilmemiş bir vahşilikle misillemeler yapıldı. 1871′den sonra, bu söz, azgın karşı-devrimi ifade etmek için kullanıldı. - 15.
[10] Bkz: Karl Marx, Capital, c. III, Moskova 1959, s. 593. - 45.
[11] Borsa fiyatlarının birdenbire düşmesi, 1873 başlarında, önce Avusturya-Macaristan’da sonra da Almanya’da ve öteki ülkelerde ortaya çıktı. Yetmişlerin başında, kredi genişlemesi, şirket faaliyetlerinin artması ve borsa spekülasyonu işitilmemiş boyutlara ulaştı. Sanayi ve ticaret daha şimdiden gelişen dünya ekonomik bunalımının belirtilerini yansıtmaya başladığı halde, borsa spekülasyonu artmaya devam etti. Çöküş, 9 Mayis 1873′te, Viyana borsasında oldu — bir gecede hisse senetleri yüzmilyonlarca aşağı düştü. Iflasların sayısı çok yüksekti. Borsadaki fiyatların düşmesi Almanya’ya da yayıldı. Engels şöyle yazıyordu: “1867′de Paris’te olan ve Londra ve New-York’ta sık sık görülen şeyler, gecikmeksizin, 1873′te Almanya’da da oldu; büyük spekülasyonlar genel bir yıkılma ile sonuçlandı. Yüzlerce şirket iflas etti.Hâlâ bütün borçlarını ödeyebilecek durumda olan şirketlerin hisse senetlerini satmak olanaksız hale geldi. Çöküş her yerde tamdı.” Engels, “Der Sozialismus des Herrn Bismarck” (Marx-Engels, Werke, Dietz Verlag, Berlin 1962, Band 19). - 48.
[12] Gründer rezaletleri, 70 yıllarına girerken, Almanya’da hisse senetli şirketlerin geniş ölçüde kurulduğu dönemde ortaya çıkmıştır. Bu şirketler kurulurken birtakım hileli işlere de raslanmış ve bu işler, toprak ve borsa değerleri üstünde sınırsız bir spekülasyon sonucu burjuva iş adamlarını zenginleştirmiştir. - 48.
[13] Frankfurter Zeitung — 1856′dan 1943′e değin Frankfurt-am-Main’de yayınlanmış olan, büyük Borsa tüccarlarına ait günlük gazete. 1949′da Frankfurter Allgemeine Zeitung adıyla tekrar yayınlanmaya başlamıştır. Gazete Batı Alman tekelcilerinin sözcüsüdür. - 49.
[14] Lenin, burada, G. V. Plehanov’u kastetmektedir. Plehanov’un emperyalizm üzerine görüşleri, savaş sırasında Petrograd’da yayınlanan “Savaş Üzerine” makalelerinin bir derlemesinde ortaya konmuştur. - 60.
[15] Fransız Panama Skandalı — 1892-93′te, Fransa’da, Fransız Panama Kanal Şirketinden rüşvet alan politikacıların, resmi memurların ve gezetelerin sahtekarlıkları ve çürümüşlükleri ortaya çıktıktan sonra yaygın bir biçimde kullanılmaya başlanan bir anlatım. - 70.
[16] 1884′te, Ingiltere’de, bir grup aydın tarafından kuruimuş, oportünist ve reformist topluluk. Bu derneğe, en kritik savaşları savuşturan taktiğinden dolayı Roma komutanı Fabius Cunctator’un (savuşturucu) adı verilmişti. Lenin’e göre, fabyanlar topluluğu “oportünizmin ve liberal işçi politikasının en ileri belirtisidir”. Fabyanlar, proletaryayı sınıf savaşımından alıkoyuyor ve kapitalizmden sosyalizme reformlar yaparak barışçı yoldan geçilmesini öğütlüyorlardı. Emperyalist Dünya Savaşı sırasında (1914-1918) fabyanların sosyal-şoven fikirlere sahip oldukları görülüyor. Fabyanların özelliklerini Lenin şu yazılarında belirtir: “J. F. Becker’den, J. Dietzgen’den, F. Engels’ten, K. Marx’tan vb.. F. A. Sorge’a ve Başkalarına Mektuplar” kitabının Rusça çevirisinin önsözü, “Rus Devriminde Sosyal-Demokrasinin Tarım Programı”, “Ingiliz Barışçılığı ve Ingilizlerin Teori Sevgisizliği”, vb.. - 133.
[17] Lenin, 7 Eylül 1901′de, 1899′dan 1901′e kadar sürmüş olan Boxer isyanının bastırılmasından sonra, emperyalist güçler (Ingiltere, Avusturya-Macaristan, Belçika, Fransa, Almanya, Italya, Japonya, Rusya, Hollanda, Ispanya ve ABD) ile Çin arasında imzalanan Pekin (son) protokolünü kastetmektedir. Yabancı sermaye, böylece, Çin’i sömürmek ve yağmalamak için yeni fırsatlar elde etmiştir. - 144.
[18] Burda, 1900 yılında, yabancı emperyalist egemenliğine karşı Çin halkının başkaldırması demek olan Yi Hotuan (Uyumun ve Adaletin Yumruğu) hareketi sözkonusudur. Alman generali Waldersee’nin komutasındaki birleşmiş emperyalist kuvvetler, bu başkaldırmayı vahşice bastırmıştır. 1901′de, Çin, kendini yabancı emperyalizmin bir yarı-sömürgesi haline getirecek ağır yükler altına sokan “son protokolü” imzalamak zorunda kaldı. - 145.

Sayfalar: 1 2